Keramiek is een kunstvorm waarbij voorwerpen of sculpturen van gebakken aardewerk gemaakt worden.

Definitie

Er zijn veel nuttige gebruiksvoorwerpen die gemaakt zijn van gebakken klei of ander aardewerk. Als die niet gemaakt zijn om zo goedkoop mogelijk geleverd te kunnen worden (bijvoorbeeld terracotta bloempotten) dan zijn ze vaak in enige mate versierd. Keramiek slaat op objecten en werken die zodanig origineel of kwalitatief hoogstaand zijn dat ze boven de status van een simpel gebruiksproduct uitstijgen.

Hoe keramiek gemaakt wordt

Kunstenaars die keramiek maken, werken met verschillende soorten klei. Ze vormen de klei, drogen hem en bakken hem in een oven op bijna 1000 graden. Het eindresultaat is een keihard, broos product.

Voor en nadat het keramiek gebakken wordt, kan het op verschillende manieren bewerkt worden. Er kunnen kleurstoffen of andere toevoegingen door de klei worden gemengd, het werkstuk kan geschilderd of geglazuurd worden, en verschillende stukken keramiek kunnen samengevoegd worden tot een groter geheel.

Keramiek heeft vaak de vorm van tradionele stukken servies – borden, kommen, potten. Maar van het veelzijdige materiaal kunnen ook abstracte sculpturen, standbeelden, muurpanelen en nog honderden andere vormen gemaakt worden.

Bekende soorten keramiek

Keramieken kunst is duizenden jaren oud. Een paar stijlen zijn wereldberoemd geraakt en werden in hun tijd voor hoge bedragen gekocht. Dit zijn een paar van de bekendste soorten keramiek.

Delfts blauw

Een soort keramiek die ‘plateel’ wordt genoemd. Deze werken zijn blauw geschilderd en geglazuurd met een wit glazuur. Het is in feite een imitatie van Chinese werken, die via Portugal de Europese markten bereikten in de 16e eeuw. Tegels, borden, vazen en flessen van Delfts blauw waren bijzonder populair en tegenwoordig zijn er nog veel kunststukken in deze stijl te bewonderen.

Meissenporselein

Rond 1700 werd in Duitsland een manier uitgevonden om porselein te maken, een keramiek waarin het material kaolien verwerkt is. Porselein was al eeuwen een gewild luxeartikel uit het Verre Oosten. Nu kwam keramiek van hoge kwaliteit binnen het bereik van de betere burgerij. Bij het Duitse Meissen stond een fabriek die porseleinen serviezen, kannen, beeldjes en sierborden maakte. Het werk uit Meissen is nog steeds prachtig en is te bewonderen in musea over de hele wereld.

Bone China

Bone China of beenderporselein is een verfijnde stijl van keramiek, waarin de gestampte botten van dieren zijn verwerkt. Dit geeft Bone China een hogere sterkte dan puur aardewerken keramiek. Ondanks de naam is het materiaal door een Engelsman ontwikkeld, en pas in de 18e eeuw. Ironisch genoeg is China op dit moment de grootste producent van dit prachtig witte en licht doorschijnde materiaal.

Glas wordt gebruikt voor nuttige gebruiksvoorwerpen – ruiten, drinkglazen, lampen. Maar glas kan ook gevormd worden tot prachtige decoratieve gebruiksvoorwerpen en sculpturen. De vele manieren om glas artistiek te bewerken vatten we samen onder de noemer glaskunst.

Soorten glaskunst

Er zijn verschillende technieken om van glas een kunstwerk te maken.

Glasbeeldhouwen

Deze techniek slaat op het maken van een 3D-sculptuur van glas. Meestal wordt er niet echt gewerkt met hamer en beitel – hoewel het materiaal soms wel gezandstraald wordt tot een sculptuur. Vaker worden verschillende kleuren en vormen glas worden aan elkaar gelijmd, wordt er een 3D-vorm verkregen door middel van glasblazen, of wordt er gebruik gemaakt van een combinatie van deze technieken.

Brandschilderen

Glas brandschilderen is een procedé waarbij glas wordt behandeld met metaaloxiden, die met hitte op het glas worden geplaatst. Door het aanbrengen van een masker (grisaille) komen de oxiden alleen op de gewenste plekken. Hierbij ontstaan aantrekkelijke patronen en kleuren.

Glas in lood

Dit is één van de oudste beeldende kunstvormen met glas. Veel Middeleeuwse glas-in-loodramen in Europese kathedralen en huizen kunnen als meesterwerken worden beschouwd. Bij deze techniek worden stukjes gekleurd glas en gebrandschilderd glas tussen H-vormige strips lood gewerkt. Ook na de Middeleeuwen werden er nog glas-in-loodpanelen gemaakt – tijdens de Art Nouveau in de 20e eeuw beleefde deze kunstvorm een vernieuwde populariteit.

Glassfusing

Glassfusing maakt gebruik van het feit dat glas smelt als het op hoge temperatuur wordt gebracht. Kunstenaars die deze methode gebruiken, smelten zo verschillende stukken glas aan elkaar. Dit wordt meestal in een oven gedaan. De stukken glas kunnen zo verhit worden dat ze volledig in elkaar versmelten, of op een temperatuur worden gehouden waarbij ze slechts aan elkaar vast komen te zitten.

Een kunstenaar die Land art uitvoert, past de natuur aan om een artistiek beeld te vormen.

Wat is Land art?

Bij het maken van Land art wordt een landschap en de natuur gebruikt om een kunstwerk te maken. Daarbij kan er een object, vorm of installatie worden gemaakt van materialen uit datzelfde landschap. Maar er kunnen ook juist materialen worden gebruikt die vreemd zijn aan dat landschap en er daardoor een contrast mee vormen. Land art is sinds de jaren 60 populair geworden onder die naam. Artistieke aanpassingen aan de natuur verrichten is echter al zo oud als de eerste siertuinen.

Hoe wordt Land art gemaakt?

Er is enorm veel variatie in Land Art werken, ook omdat de natuur zelf oneindig gevarieerd is. Een paar populaire manieren van Land art maken zijn:

-Het graven, snoeien of weghalen van materialen, waardoor er een vorm ontstaat.

-Het maken van een vorm of patroon, juist door materialen (natuurlijk of niet-natuurlijk) toe te voegen.

-Het maken van een object uit al dan niet natuurlijke materialen en dat in het landschap aanbrengen.

Elke denkbare aanpassing aan het landschap kan onder de noemer Land art worden uitgevoerd. Een herkenbaar beeldhouwwerk, abstracte figuren, herhalende of geometrische patronen zijn een paar van de mogelijkheden.

Al sinds de Steentijd versieren mensen hun eigen en elkaars lichaam. De vele kunstvormen waarmee dit wordt gedaan, worden tegenwoordig samengevat als Body art.

Waarom maken mensen Body art?

Er zijn veel redenen dat mensen vroeger en nu hun lichaam versieren en veranderen. Het aangeven van status, het verkrijgen van magische protectie, het verhogen van de seksuele aantrekkelijkheid en het uitdrukken van een bepaalde overtuiging zijn bekende redenen. Maar body art wordt ook gewoon gedaan omdat het esthetisch waardevol wordt gevonden: het lichaam wordt er mooier van.

Bekende vormen van Body art

Dit zijn een paar van de populairste uitingsvormen van Body art.

-Make-up, schmink en body painting, het aanbrengen van kleuren, patronen en afbeeldingen op de huid, zijn waarschijnlijk de meest toegepaste body art technieken.

-In het verlengde daarvan liggen tattoos, het aanbrengen van een permanente kleur, vorm of afbeelding in de diepere huidlagen.

-Scarificaties (versiering met littekens), brandmerken, implanteren (van kleine objecten) en verwante kunstvormen zijn andere manieren om de huid aan te passen.

-Piercings zijn zichtbare objecten, vaak van metaal of hout, die door de huid heen worden aangebracht. Ze kunnen beschouwd worden als een vorm van sieraad. Ook een eenvoudige oorbel is een soort piercing.